Mỗi khi xuân về, người ta thường làm thơ viết đối với những lời chúc tốt đẹp và nồng nàn nhất để dành cho nhau trước những ngày đầu năm mới. Trong không khí ấy chắc chắn không thể thiếu chén rượu nồng. Cái khung cảnh trong lúc phụ nữ bận rộn lo chuyện ăn mặc, cơm gạo thì các đấng nam nhi chỉ luôn quan tâm đến rượu để cùng bạn bè vui vầy không mấy xa lạ với nhiều quốc gia.

    Ngày xưa rượu tượng trưng cho quyền lực, do đó chỉ có vua chúa mới tha hồ thưởng thức các loại mỹ tửu.

   Tuy nhiên sử xưa cũng ghi rằng, người quân tử dùng rượu trong việc lễ, vô tửu bất thành lễ, cho nên rượu trước hết là một phạm trù văn hoá trong sinh hoạt của mọi dân tộc, trong thói quen ẩm thực của nhiều nước, cho nên ngay cả các bà vợ khó tính, ghét nhậu… cũng ráng để sẵn một vò đầy ắp rượu ngon, mồi quý cho chồng và bạn vui xuân.

   Rượu đã tạo ra xung quanh nó bao câu chuyện bi hài, cả đau khổ lẫn hạnh phúc. Song có một thực tế không ai có thể phủ nhận rằng, đã tồn tại từ hàng nghìn năm nay một nền văn hoá rượu đầy mầu sắc.

   Tới nay các nhà khoa học vẫn chưa biết chắc chắn thời điểm xuất hiện đầu tiên của rượu. Căn cứ vào sử liệu Trung Hoa, thì ngay thời huyền sử Tam Hoàng, Ngũ Đế đã xuất hiện rượu, trong đó có nói tới chuyện Đỗ Khương tình cờ đem nếp ngâm làm mạ để gieo trồng nhưng sơ ý khiến nếp hỏng song do tiếc của nên không bỏ đi mà lại lấy số nếp hư ấy đem nấu và phát hiện được một thứ nước mầu hồng sậm, nồng mà ngon ngọt, về sau gọi là rượu.

   Tuy nhiên đó cũng là huyền thoại, còn về thực chất thì theo Chiến quốc sách ghi rõ, Nghi Địch mới là người đầu tiên sản xuất rượu, đồng thời với các vận dụng bằng sành như chum vại ly chén, dùng để đựng và uống rượu.

   Tại lưu vực sông Nin thuộc Ai Cập, qua các công trình khảo cổ cho thấy cách đây hơn 6000 năm, người xưa đã biết cách làm bia rượu. Tại Cố Cung Bắc Kinh, có một viện bảo tàng, tập hợp hầu hết những tác phẩm văn hoá nghệ thuật trân quý của nhiều triều đại, trong đó có các thứ ly cốc chén dùng để uống rượu, làm bằng vàng, bạc, đồng, ngọc, thuỷ tinh, sừng tê giác, phần lớn là các bậc đế vương, quan quyền, thượng lưu trí thức, có cái thực dụng, có cái làm chỉ để ngắm chơi.

Tuy rằng người ta không thể biết chính xác rượu có từ bao giờ, nhưng chắc chắn đã lâu lắm rồi. Trong thân thoại cổ Hy Lạp, thần rượu là một trong 12 vị thượng đẳng phúc thần (những vị thần tối cao, đem lại cho con người nhiều lợi ích), đây chính là vị thần rượu nho Dionysus, ngài được loài người chúng ta mô tả là to béo, với khuôn mặt nhân hậu, lúc nào cũng đùa tếu. Trên những phiến đá từ thời đế chế Babylon cổ có ghi lại cách làm rượu bia có cách đây gần 4000 năm. Ở Ai Cập, người ta cũng tìm thấy những dấu tích của rượu từ 5000 năm trước công nguyên. Trong những ngôi một cổ, người ta cũng tìm thấy các dấu tích

của 6 loại rượu vang và bốn loại bia được dùng để cúng cho linh hồn người chết ở cõi vĩnh hằng.

Rượu và các thức uống khác có chứa cồn sẽ không hình thành nếu không nhờ có những nấm đơn bào nhỏ, mà ta vẫn gọi là men. Các sinh vật này thích sống trong thực phẩm có nhiều đường. Khi các men này phát triển (quá trình lên men) sẽ tạo thành rượu và khí CO2 . Chất khí đó được giữ lại trong thức uống đã lên men hoàn chỉnh khiến chúng sủi bọt tăm.

Trên thế giới có muôn vàn loại rượu với hương vị khác nhau, tuỳ vào nguyên liệu lên men để làm ra nó. Có thể kể ra như:

-      Rượu Rum được làm từ mía hay mật mía.

-      Gin được làm từ ngũ cốc và được ướp hương từ hạt của một thực vật nào đó.

-      Tequila được làm từ một loài cây có lá to, cho sợi, mọc ở Mexico.

-      Rượu Whisky Scotland được làm từ lúa mạch.

-      Rượu Bourbon được làm chủ yếu từ ngô.

-      Rượu Vodka được làm từ khoai tây hoặc hạt ngũ cốc như lúa mạch đen và lúa mì.

-      Brandy được làm từ trái cây hay nướ trái cây.

-      Vang được làm từ nho lên men…

Nói chung hầu hết mọi thứ chứa đường đều có thể được dùng để làm rượu, người Ả Rập đã từng làm rượu từ nhựa cây cọ. Còn người châu Á làm rượu từ gạo và một số loại ngũ cốc khác như kê, ngô,… rượu cần của Việt Nam cũng được làm từ các loại lá rừng độc đá