Chương trình ôn tập
Phần I: Tiếng Việt
* Lí thuyết:
I. Các phương châm hội thoại.
? Có bao nhiêu phương châm hội thoại ? Đó là những phương châm nào?
1. P/c về lượng.
- Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung; nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa.
2. P/c về chất.
- Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực.
3. P/c quan hệ.
- Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề.
4. P/c cách thức.
- Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành mạch, tránh cách nói mơ hồ.
5. P/c lịch sự.
- Khi giao tiếp cần tế nhị và tôn trọng người khác.
- Cần hiểu rõ việc tuân thủ các phương châm hội thoại như pc về chất, pc lịch sự không phải hoàn toàn là yêu cầu thuộc về đạo đức. Việc tuân thủ những phương châm này trước hết xuất phát từ nhu cầu giao tiếp, nhằm đảm bảo cuộc hội thoại tiến triển đúng với mục đích của nó.
- Nội dung của các phương châm đôi khi chồng chéo nhau. Chẳng hạn, P/c về lượng có phần trùng với phương châm quan hệ và phương châm cách thức. Khi nói dài dòng thì người nói có thể vừa không tuân thủ phương châm về lượng( Nội dung câu nói nhiều hơn đòi hỏi), vừa không tuân thủ phương châm quan hệ( nói không đúng vào đề tài) và phương châm cách thức( nói không rành mạch). Tuy nhiên những trường hợp chồng chéo nhau như vậy là không nhiều.
- Có thể hình dung mối quan hệ giữa các phương châm quan hệ qua sơ đồ sau:













? Việc không tuân thủ các phương châm hội thoại có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân nào?
+ Người nói vô ý, vụng về, thiếu văn hoá giáo tiếp.
+ Người nói phaỉ ưu cho một phương châm hội thoại hoặc một yêu cầu khác quan trọng hơn( Bộ đội, bác sĩ...)
+ Người nói muốn gây một sự chú ý để người nghe hiểu câu câu nói theo một hàm ý nào đó.
- SGV trang 205
? Trình bày theo sơ đồ các phương châm chi phối nội dung hội thoại.



















* Bài tập vận dụng.
Bài tập 1: Vận dụng phương châm về lượng để phân tích lỗi trong những câu sau:
a, Vịt là một loại gia cầm nuôi ở nhà.
b, Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà.
c, là một loài chim có hai cánh.
d, Chim cánh cụt ở Bắc Cực cánh rất ngắn.
e, Vườn bách thú ở Hà Nội rất nhiều loại thú.
Bài tập 2: Các từ ngữ sau chỉ những cách nói tuân thủ hoặc vi phạm phương châm hội thoại nào:
-